Hoe beta leidinggevenden leren te stileren

Afgelopen week begeleidden Victor Müller en ik een groep van 9 middelmanagers uit een innovatief kenniscentrum. Deze superbèta’s werden ondergedompeld in de Vrije Ruimte en de Vrije Kunsten. Wij spraken de musicus en de praktische filosoof in hen aan, zodat ze als leidinggevenden gaan staan voor hun persoonlijke visie op samenwerken.

 

Eén van de oefeningen is erop gericht te achterhalen onder welke omstandigheden je excelleert. Die gaat als volgt in z’n werk. Eerst wordt er individueel geschreven en nagedacht:

 

Beschrijf een situatie waarin je excelleerde/meesterlijk handelde als leidinggevende (tot in detail).

Welke factoren (binnen jezelf, buiten jezelf) droegen bij aan dit excelleren?

Dus wat zijn de omstandigheden waarin je floreert? (Zoals in de muziek: in welke maatsoort, met welke ondersteunende stemmen komt jouw melodie tot z’n recht?)

Formuleer een zin in de vorm van: “Ik excelleer wanneer …”

 

Tot zover volgden we het bekende zelfreflectiepad. Maar daaraan hebben wij een wezenlijke vervolgstap gekoppeld.

 

In de eerste plaats vroegen wij hen om in een tweegesprek dit individuele inzicht te veralgemeniseren tot een uitspraak over het floreren van de mens, bijvoorbeeld in de vorm van een zin als : “Mensen floreren als …”. Dit is een oefening in praktisch filosoferen. De inzichten, de praktische wijsheid die deze managers als professionals, als organisatieleden en als leidinggevenden hebben opgedaan zijn van grote waarde voor de mensen om hen heen. De kunst is om deze persoonlijke ervaringen, dit ‘kleine verhaal’ te koppelen aan ‘het grote verhaal’. Ze dienen zichzelf te  beschouwen als morele leermeesters van de mensen die aan hen zijn toevertrouwd.

 

In de tweede plaats nodigden we ze uit om dit algemene motto stevig te stileren. Daar zijn de Vrije Kunsten immers op gericht: leidinggeven doe je in de publieke ruimte en dat vraagt om grote aandacht voor de vorm. Met monotoon gemummel en inhoudelijke gelijkkrijgerij breng je geen geloofwaardige visie voor het voetlicht. Met dat stileren was Victor als dirigent van dit koortje voortdurend in de weer: “Gebruik je stem te midden van andere stemmen, zodanig dat deze tegelijkertijd uitblinkt en invoegt!”

 

Ter inspiratie las ik een stukje voor van de Franse filosoof Emil Cioran, die prachtig kan stileren (uit: Bestaan als Verleiding).

 

Eigenliefde valt ons licht, ze komt voort uit het instinct tot zelfbehoud; zelfs dieren zouden haar kennen als ze een tikkeltje geperverteerd waren. Zelfhaat is moeilijker, daarin blinkt alleen de mens uit. Nadat zelfhaat de mens had verjaagd uit het paradijs, deed ze haar best om de kloof te vergroten die de mens van de wereld scheidt, om de mens wakker te houden in de tussenruimte, in de leegte die de momenten van elkaar isoleert. Uit zelfhaat komt bewustzijn voort, zelfhaat moet dus worden beschouwd als het beginpunt van het verschijnsel mens. Ik haat mezelf: ik ben een mens; ik haat mezelf volstrekt: ik ben volstrekt mens. Bewustzijn van jezelf, betekent innerlijk gespleten zijn, betekent jezelf haten. Deze haat knaagt aan onze wortels, maar ze levert ook sap aan de boom van kennis.

 

En dat bleek een goede voedingsbodem voor prikkelende motto’s te zijn:

 

Geloof en focus maken het onmogelijke mogelijk

Mensen komen tot hun recht als ze in vrijheid hun koers kunnen bepalen.

Gemotiveerde mensen motiveren.