Halverwege het driedaagse gesprek van een internationaal samengestelde groep is het tijd voor een wandeling. De locatie is Schaffhausen, dat al ruim 500 jaar deel uitmaakt van Zwitserland en zich al die tijd op de rand met Duitsland bevindt. Een paar kilometer buiten het stadje stort het water van de Rijn zich over de rotsen naar beneden. In het gesprek hebben we nuchtere, zakelijke uren beleefd, maar we hebben ook heel wat uren besteed aan misverstanden, irritaties, onhandigheden en geklungel. Het kostte veel tijd en energie om ons daarvan te ontdoen. Het is middag, hoogste tijd om een paar uur te gaan wandelen, naar de waterval en terug.

Het wandelgesprek vindt in kleine groepjes plaats; de samenstelling is vrij. De enige regel is dat je het gesprek op de terugweg in een ander groep voert dan op de heenweg. Als leidraad voor het gesprek geef ik de vraag mee: ‘Are we making progress?’.

Die vraag leidt buiten de deur van het hotel al meteen tot wedervragen: moet er vooruitgang zijn? Is verandering niet genoeg? Of groei? En vooruitgang ten opzichte van wanneer: vanmorgen, of gisteren, of twee jaar geleden?

Het wandelgesprek loopt een beetje uit en we dreigen te laat aan tafel te verschijnen voor het avondeten dat met Zwitserse precisie wordt opgediend. Ik vraag iedereen om het gesprek te typeren met één woord, en beloof van die woorden één zin te maken die ons beeld van het gesprek typeert. Ik componeer:
“If one hopes that the organism is in movement, connecting laughter and surprise will lead to growth and cold water will be relaxing. What a success!”